Inleiding
   Kwartierstaten
   Voormoeders
   Thema's
   Overigen

Gerritje van Steeg

Hoef, Putten 1819 - Zwartebroek, Barneveld 1910

Zij is nr. 31, 5e generatie van kwartierstaat Corrie

Op deze pagina zal ik het leven proberen te reconstueren van een voormoeder van me. Er is waarschijnlijk nog meer te vinden over haar. Aanvullingen zijn welkom! Zodra ik zelf wat vind vul ik het aan. Gerritje

Voormoeder Gerritje heeft mijn speciale interesse. Ze is mijn vijfde voormoeder in puur vrouwelijke lijn, en toch zit er maar één andere voormoeder van me tussen, Gerritje woonde bij haar kleindochter Gerarda in huis toen mijn oma Maartje geboren werd. Maartje heeft haar overgrootmoeder dusnog gekend. Bovendien is Gerritje één van de weinige voorouders waar ik een foto van heb.

Geboorte

Gerritje wordt in 1819 geboren, midden in de winter, kort na de jaarwisseling, als derde dochter en vijfde kind in het gezin van haar ouders Wouter en Willempje. Eigenlijk is ze het zesde kind, een zes jaar eerder geboren broertje Harmen mocht maar vijf weken oud worden. Intussen is er al een andere Harmen geboren. Na Gerritje zullen nog twee jongere zusjes volgen.

Zuigelingensterfte

Dat 1 van de 8 kinderen als baby overlijdt is triest maar niet bijzonders voor die tijd. In de omgeving van Putten overleden in het begin van de negentiende eeuw ongeveer 10 van alle 100 kinderen in het eerste levensjaar. Dat is vergeleken met de rest van Nederland nog gunstig, in het westen van het land kon de sterfte van zuigelingen soms zelfs oplopen tot 30 %.
Meer informatie:
CBS

Tijdens de geboorte van Gerritje leven drie van haar vier grootouders nog. Opa Harmen overleed al toen haar moeder Willempje nog maar zeven jaar oud was. Veel herinneringen aan haar grootouders van vaders kant zal Gerritje echter niet gehad hebben. Ze is nog maar drie jaar als beiden kort na elkaar overlijden. Oma Cornelisje, haar moeders moeder, blijft in leven tot Gerritje negen jaar oud is.

Het is niet duidelijk naar wie Gerritje vernoemd is. Een vrouwelijk Gerritje heb ik tussen haar voorouders niet gevonden. Wel heette een jong overleden broer van haar vader Gerrit. Een betere mogelijkheid echter is een oudoom van moederskant. Deze Gerrit is waarschijnlijk voogd geweest over Willempje na het overlijden van haar vader Harmen. Jaren later, eigenlijk pas nadat moeder Willempje overleden is, wordt alsnog naar haar verwezen als Koopman, dezelfde achternaam die Gerrit in 1812 aanneemt. Verder komt deze achternaam in Willempjes familie niet voor.

Woonplaats

Gerritje en haar ouders woonden in de boerderij links bovenin
Palestina bij Nijkerk

In het jaar dat Gerritje wordt geboren wonen haar ouders nog in Hoef, een buurtschap ten westen van Putten,  in de richting van Nijkerk en de Zuiderzee. Ook allebei haar ouders zijn in de buurt van Putten opgegroeid. Vader Wouter woonde als kind nog wat verder van Putten af, in Diermen, al bijna in Nijkerk. Moeder Willempje komt van Halvinkhuizen, ten zuiden van Putten, in de richting van Voorthuizen.

Nog steeds is deze streek ten zuiden en westen van Putten een agrarisch landschap, verdeeld over een groot aantal buurtschappen. Het is het noordelijkste deel van de Gelderse Vallei, de laagte tussen de stuwwallen van Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug. Vooral hier aan de rand van de Veluwe is de grond dankzij eeuwenlange potstal bemesting vruchtbaar geworden en tevens geschikt voor akkerbouw. 

Rond de vijfde verjaardag van Gerritje verhuist het gezin naar de andere kant van Nijkerk. Deze streek is ruiger en nog eenzamer dan Hoef, wat al terugkomt in de naam van de buurtschap, de Achterhoek, al een indicatie van de afgelegen ligging gezien vanuit Nijkerk. Het deel van de Achterhoek waar Wouter, Willempje en hun kinderen terecht komen heeft echter ook nog een veel inpirerender naam. Gerritje zal haar jeugd in Palestina doorbrengen!  Het gebied ligt aan de rand van het gebied waar nog dekzand voorkomt en ver genoeg van de Zuiderzee om niet overstroomd te raken. Toch is het een echt veenlandschap, verkaveld in lange stroken verkaveld, met slootjes ertussen,  slagenlandschap wordt het genoemd. Wat  nog het meeste  opvalt is dat er zo weinig aan de verkaveling veranderd is in de bijna twee eeuwen die ertussen zitten.

De Achterhoek bij Nijkerk

Palestina en de Achterhoek liggen ongeveer even ver van de kern van Amersfoort vandaan als van Nijkerk. De rust van deze buurtschap wordt in onze dagen verstoord door het oprukken van de wijk Vathorst van Amersfoort aan de horizon. Wel heeft de buurtschap een beschermde status; sinds 2007 is het onderdeel van het nationele landschap Arkemheen-Eemland. Ze moet gaan functioneren als overgangsgebied tussen de stedelijke bebouwing van Amersfoort en het open landschap van de polder Arkemheen.
Meer lezen:
De wijk Vathorst
Het nationale landschap.

Na haar huwelijk met Gijsbert duikt Gerritje nog verder de Achterhoek in. In het deel van de Achterhoek is de grond nog puur veen en het land zo drassig dat akkerbouw nauwelijks mogelijk is. Gerritje wordt dan ook veehoudster in plaats van bouwvrouw. Maar in Palestina zijn nog wat zandruggen aanwezig.


vragen of aanvullingen:   info@maartjese.nl